Weerbaarheid bij kinderen - adviezen voor ouders

Laat uw kind zelf proberen

‘Geef maar hier, dat doe ik wel’. Soms zeg je dat als ouder snel. Geef je kind de tijd zelf dingen uit te proberen. En steun hem met opmerkingen als; ‘Probeer het maar’, ik denk dat  je het kunt’. Dat maakt je kind weerbaarder waardoor hij ook sneller iets durft te ondernemen als jij er niet bij bent om te helpen.

Geef positieve aandacht

Iedereen vind het fijn te horen dat hij iets goed deed. Geef je kind geregeld een compliment, of een ‘aai over de bol’ . Hij zal zich hierdoor prettiger en sterker voelen en meer zelfvertrouwen krijgen. Dat is een belangrijke basis voor weerbaarheid.

Zeg welk gedrag goed is

Als een kind precies weet wat hij goed heeft gedaan, kan hij daar trots op zijn en zal hij dat gedrag ook gaan herhalen.. Zeg dus niet alleen: ‘wat knap!’ Maar leg uit: ‘Wat knap dat jij je jas aan de kapstok hebt gehangen’. Je kind weet hierdoor precies wat hij waard is en zal daardoor buitenshuis meer durven.

Stel passende eisen

De eisen die je aan een kind kunt stellen hangen samen met zijn ontwikkeling en zijn unieke karakter. Ieder kind heeft eigen kwaliteiten Probeer aan te voelen welke eisen je kind nodig heeft om op te groeien tot een weerbaar kind. Verwacht je veel te veel, dan kan een kind denken dat hij nooit iets goed doet en afwachtend en faal angstig worden. Maar eis je juist veel te weinig, dan wordt een kind onvoldoende uitgedaagd. Zoek dus het juiste evenwicht.

Geef passende beloningen

Een weerbaar kind kan trots zijn op zichzelf als hij iets doet en kan ook plezier hebben in zijn bezigheden. Je kunt je kind helpen door passende beloningen te geven. Heeft hij iets heel moeilijks gedaan, besteed dan serieus aandacht aan wat hij deed. Je kind voelt dan dat je zijn inspanning op waarde schat. Dat vergroot zijn zelfvertrouwen. Heeft je kind iets kleins gedaan, dan is een complimentje al voldoende. Hiermee leert een kind zijn eigen prestatie op waarde schatten.

Geef positieve kritiek

Leer je kind dat het niet erg is om kritiek te krijgen en dat je je niet persoonlijk aangevallen hoeft te voelen. Dit kun je doen door exact te vertellen wat je kind niet goed deed en hoe het anders kan. Voorbeeld; ‘Je mag je jas niet op de grond gooien. Kijk, hij moet aan dit haakje. Positieve kritiek leert je kind dat het niet erg is om fouten te maken en dat je dingen opnieuw mag proberen.

Geef het goed voorbeeld

Kinderen leren veel door imitatie. Laat jij zien dat uitdagingen leuk zijn en dat je niet boos hoeft te worden als iets niet meteen lukt, dan imiteert je kind dit gedrag. Daardoor zal hij zich elders ook weerbaarder opstellen.

Maak gebruik van lichaamstaal

Laat je kind met lichaamstaal blijken dat hij iets goed doet: blij kijken, duim opsteken, goedkeurend knikken. Pas ook je toon en gelaatsuitdrukking aan, als je iets afkeurt. Hierdoor ben je heel duidelijk. Bovendien toon je hoe je kind zelf gebruik kan maken van lichaamstaal. Iedereen weet dan : ‘NEE’ is echt ‘NEE’.

Stel duidelijke grenzen

Regels geven een kind houvast en veiligheid. Je kind weet tot hoever hij kan gaan en wat er gebeurt als hij een grens overgaat. Wees wel flexibel. Een te strak harnas houdt de ontwikkeling tegen. Sommige kinderen verliezen daardoor hun zelfvertrouwen, waardoor ze minder weerbaar zijn. Anderen gaan zichzelf soms overschreeuwen. Maak de regels steeds wat ruimer in het vertrouwen dat je kind dit aankan. Wanneer je kind voelt dat het steeds meer mag uitproberen, zal hij zich trots en zelfstandig voelen.

Heb vertrouwen in je kind

Wanneer je als ouder uitstraalt datje het volste vertrouwen in je kind en zijn mogelijkheden hebt, voelt je kind zich sneller weerbaar. Dit is niet zo moeilijk wanneer je kind zich probleemloos ontwikkelt. Maar het is lastiger met een ‘zorgenkind’. Soms wil je je kind dan zo graag beschermen dat je hem afremt. Je kind voelt zich niet ‘stoer’ maar ‘dat zorgenkind met astma’ (voorbeeld). Al heeft een kind beperkingen, hij heeft ook kwaliteiten en daar mag hij trots op zijn. Maak je kind bewust van zijn kwaliteiten.

Pak het speels aan

Kinderen leren veel via spel. Ook weerbaarheid kun je met spelletjes leren :

-          Het JA/NEE spelletje: je stelt vragen en je kind mag met  ‘ja’ of ‘nee’ antwoorden. Bijvoorbeeld; lust jij appeltaart ? Hoe je van zingen ? Kijk je graag naar het jeugdjournaal ? Kun je hard rennen ? Vind je het fijn als opa je zoent ? Jongere kinderen leren zo spelenderwijs dat ze hun eigen mening hebben en mogen uiten.

-          Het ‘STEL DAT’ - spel. Bespreek met je kind bepaalde situaties en probeer je kind zelf oplossingen te laten  bedenken. Zo leert je kind voor zichzelf denkenen oplossingen vinden voor situaties. Voorbeeld; ‘Stel dat iemand vraagt of je een  boodschap voor hem wilt doen, wat zou je dan doen ? ‘ Stel dat je thuis komt en mama is er niet. Wat zou je dan doen ?

Geef ruimte voor zijn eigen mening

Leer je kind dat hij mag zeggen of hij iets leuk vind of niet. Hij hoeft zich niet altijd willoos aan een ander aan te passen. Die wetenschap maakt hem naar buitenstaanders toe ook weerbaarder. De mening van je kind kan wel los staan van regels en grenzen die nodig zijn. Je kind kan het stom vinden dat hij niet op straat mag rennen. Maar verkeer is gevaarlijk. Hij mag wel boos worden om die beperking.

Zeg dat hij best mag stoppen

Moedig je kind aan bij moeilijke dingen. Maar leer hem ook dat het niet erg is om te stoppen als iets niet lukt. Hij mag trots zijn op zichzelf als hij zijn best heeft gedaan, ook al is de poging mislukt. Zeg bijvoorbeeld: ’dat heb jij goed geprobeerd !. ‘Weerbaarheid bestaat niet alleen uit alles doen en alles durven. Zeer belangrijk is dat je ‘nee ‘durft te zeggen als je een uitdaging niet leuk vind. Ook al vinden je vrienden je dan een slappeling!

Ook sorry zeggen

Wanneer je zelf je excuses maakt als je te streng was of een belofte niet nakomt, ervaart je kind dat fouten maken mag! Bovendien leert hij dat ook hij ‘sorry’ tegen zijn vriendjes kan zeggen. Je bent niet alleen weerbaar wanneer je op kunt komen voor je eigen rechten. Je bent vooral ook weerbaar als je kunt toegeven dat je fout zat.

Creëer een open sfeer

Een weerbaar kind weet wanneer hij hulp in moet roepen. Een open sfeer, waardoor kinderen het gevoel hebben over alles te kunnen praten, stimuleert kinderen om die hulp zo nodig in te roepen. Er zijn leuke geheimen, daar krijg je een blij gevoel van, en nare geheimen, waar je een naar gevoel van krijgt. Over nare geheimen moet je praten. Hierin thuis open zijn, helpt je kind dit op andere momenten ook te zijn

Blijf oefenen

Soms verloopt je dag perfect en is het reuze gezellig met je kind. Op andere momenten stel je regels die niet aanslaan of maak je de hele tijd ruzie. Je kunt jezelf daarop aanvallen, maar daar heeft niemand wat aan. Eis niet teveel van jezelf. Begin iedere dag gewoon met een schone lei. Het is niet altijd gemakkelijk  om met een steeds weerbaarder kind om te gaan! Oefening baart kunst, zegt men. Dus…… gewoon blijven oefenen!

Bron: Themapakket weerbaarheid 4-12 jaar Spectrum, Centrum Maatschappelijke Ontwikkeling Gelderland, 2002